ఆర్.డి. బర్మన్
27 June, 1939 – 4 January,1994
1986 బొంబాయిలోని ఒక మ్యూజికల్ సిట్టింగ్. సినిమా దర్శకుడు పాటల రచయిత గుల్జార్ ఒక కాగితాన్ని సంగీతదర్శకుడికి ఇచ్చాడు.
కళ్ళద్దాల్లోంచీ ఆ కాగితంలోని వాక్యాల్ని చదివి “మంచి సీను. చాలా కవితాత్మకంగా ఉంది” అని క్రిందపెట్టేసాడు ఆ సంగీత దర్శకుడు.
“సీను కాదు అదే నేను రాసిన పాట. నువ్వు కంపోజ్ చెయ్యాలి” అన్నాడు గుల్జార్.
“నీ కేమైనా పిచ్చిపట్టిందా! రేపు టైంమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా పేపర్ తీసుకొచ్చి దాన్ని కంపొజ్ చెయ్యమనేట్టున్నావే!!”
“నువ్వు చెయ్యగలవు. నువ్వే చెయ్యగలవు. అందుకే నీకిస్తున్నాను”
“హ్మ్…చూద్ధాం. ఏదీ ఒకసారి చూపించు. పదాలు పైకిచెప్పు”
ఆ సీనులాంటి పదాల్లోంచీ పాట పుట్టింది. ఇజాజత్ (1987) సినిమా సూపర్ హిట్టయ్యింది. పాట దేశాన్ని ఉర్రూతలూగించింది. ఆ పాటలో నటించిన అనురాధాపాటేల్ కి రాతికిరాత్రే కొన్ని లక్షల మంది ఫ్యాన్స్ తయారయ్యారు. పాటపాడిన ఆశాభోంస్లేకి, రాసిన గుల్జార్ కి జాతీయ అవార్డు వచ్చింది.
ఆ సంగీత దర్శకుడు ఆర్.డి.బర్మన్. ఈ రోజు ఆ మహానుభావుడి జయంతి. ఆ పాట “మేరా కుచ్ సామాన్ తుమ్హారే పాస్ పడాహై”. ఈ పాటలోని “సామాన్లు” శబ్ద ప్రయోగానికి ఒక చిన్న నేపధ్యం ఉంటుంది. నాయకుడు తన పెళ్ళి తరువాత ప్రియురాలి సామాన్లు ఇంకా ఇంట్లోనే ఉంటే వాటిని పంపించేస్తాడు. ఆ సామాన్లు అందుకున్న ప్రియురాలు, ఈ భౌతికమైన సామాన్లు కాకుండా మరెన్నో సామాన్లు నీదగ్గరున్నాయి, అవి పంపించెయ్యగలవా? అని ప్రశ్నిస్తూ ఒక లేఖ రాస్తుంది. ఆ లేఖే ఈ పాట.
मेरा कुछ सामान तुम्हारे पास पड़ा है – २
सावन के कुछ भीगे भीगे दिन रखे हैं
और मेरे एक खत में लिपटी रात पड़ी है
वो रात भुला दो, मेरा वो सामान लौटा दो – २
मेरा कुछ सामान तुम्हारे पास पड़ा है – २
पतझड़ है कुछ … है ना ?
पतझड़ में कुछ पत्तों के गिरने की आहट
कानों में एक बार पहन के लौट आई थी
पतझड़ की वो शाख अभी तक कांप रही है
वो शाख गिरा दो, मेरा वो सामान लौटा दो – २
एक अकेली छतरी में जब आधे आधे भीग रहे थे – २
आधे सूखे आधे गीले, सुखा तो मैं ले आयी थी
गीला मन शायद बिस्तर के पास पड़ा हो !
वो भिजवा दो, मेरा वो सामान लौटा दो
एक सौ सोला चांद कि रातें एक तुम्हारे कांधे का तिल – २
गीली मेंहदी कि खुशबू, झुठ-मूठ के शिकवे कुछ
झूठ-मूठ के वादे सब याद करा दूँ
सब भिजवा दो, मेरा वो सामान लौटा दो – २
एक इजाज़त दे दो बस, जब इसको दफ़नाऊँगी
मैं भी वहीं सो जाऊंगी
मैं भी वहीं सो जाऊंगी
ఈ పాట తెలుగు స్వేఛ్ఛానువాదం
నా వస్తువులు కొన్ని
నీదగ్గరుండిపోయాయి
కలిసి తడిసిన వర్షపు రోజులు
జాబులో మడిచిన మధురరాత్రి
ఆ రాత్రిని మర్చిపో
నా సామాన్లు నాకు తిరిగిచ్చేసెయ్
నా వస్తువులు కొన్ని
నీదగ్గరుండిపోయాయి
నా సామాన్లు నాకు తిరిగిచ్చేసెయ్
ఆకులురాలే కాలంలో
ఆకులసవ్వడి నా చెవుల్లో నింపుకొచ్చాను
ఓ ఆకింకా కొమ్మకు వేలాడుతూనే ఉంది
ఆ ఆకుని తుంచేసెయ్
నా వస్తువులు కొన్ని
నీదగ్గరుండిపోయాయి
నా సామాన్లు నాకు తిరిగిచ్చేసెయ్
ఒంటరి గొడుగులో
జంటగా నడిచిరోజున
సగం తడిచాం
సగం పొడిగానే మిగిలాం
పొడిని నేను తీసుకొచ్చేశాను
బహుశా నా తడిహృదయం
పరుపు పక్కనే పడిపోయిందేమో
దాన్ని నాకు పంపేసెయ్
నా వస్తువులు కొన్ని
నీదగ్గరుండిపోయాయి
నా సామాన్లు నాకు తిరిగిచ్చేసెయ్
కలసిగడిపిన
నూటపదహారు వెన్నెల రాత్రులు
ఒక ప్రేమకాటు
గోరింటాకు ఘుమఘుమలు
ఉత్తుత్తి కోపతాపాలూ,ప్రేమ ప్రమాణాలూ
అన్నీ తీసి గట్టునపెట్టి ఇచ్చేసెయ్
నా వస్తువులు కొన్ని
నీదగ్గరుండిపోయాయి
నా సామాన్లు నాకు తిరిగిచ్చేసెయ్
Very good info..thanks.
Please correct video link; one “w” missing.
@భాస్కర్: ధన్యవాదాలు. లంకెలోని లోపాన్ని సవరించాను.
Great info..! Thanks Mahesh
Thanks,
there are still sensitive humans living around…like you.I have only discovered yesterday about you.I missed the movie Ijaazat..but i can imagine how beatiful it must be..carry the good work…
nce post
ఏం పాటండీ ! చాలా మంచి పాట గుర్తు తెచ్చినందుకు ధన్యవాదాలు !!! Thanks !!
ఈ పాట బాగానే ఉంటుంది కాని, ఈ సామాన్ల గొడవే – వింటుంటే నాకు నవ్వొస్తుంది (నాకు నవ్వొస్తుందని మీరు కోపం తెచ్చేసుకోకండి మహేష్ గారూ). చాలా హిందీ సినిమా రొమాంటిక్ పాటల్లోని సాహిత్యం నాకు గందరగోళంగా ఉంటుంది. ఆ సిమిలీలు, పోలికలు చచ్చినా మనసుకెక్కవు – తెలుగు, ఇతర దక్షిణాది భాషలలోని పాటల్లోలా (గుల్జారువి మరీనూ). అన్ని పాటలూ ఇలా ఉంటాయని కావు. మెజారిటీ ఈ విధంగానే ఉంటాయని నా అభిప్రాయం. బహుశా, ఆ పాటల్లోని సాహిత్యం అర్థం చేసుకునేంతగా నా పరిజ్ఞానం ఉండి ఉండదు. హిందీలో మాట మాట్లాడితే, ‘సప్నా, సప్నా’ అని పాటల్లో తెగ రాసేస్తారు. అదే తెలుగులో చూడండి – ‘కలలనైన నిన్ను, కనుల చూతమన్న, నిదురరాని నాకు కలలు కూడా రావే…’ దీన్ని ఏ అలంకారం అంటారో నాకైతే తెలియదుగాని, గుండెల్ని సూటిగా తాకి, కలవరపెట్టేస్తుంది. తేలిగ్గా తీసుకోండి, మహేష్ గారూ…
@మేడేపల్లి శేషు: ప్రతిభాషాసాహిత్యానికీ వాటి సాంస్కృతిక,సామాజిక నేపధ్యాలూ హద్దులూ ఉంటాయి. కాబట్టి వ్యక్తీకరణలో ఆమాత్రం “పొంతనలేనితనాలు” ఉండాలి. కాకపోతే మన ప్రయత్నం ఆ భిన్నత్వాన్ని అర్థం చేసుకుని ఆస్వాదించడంలో ఉండాలి అని అనుకుంటాను.
తెలుగులాగా హిందీ ఉండాలని కోరుకోవడం లేదా తెలుగులో ఉన్న అందం హిందీ సొంత చేసుకోవాలనుకోవడం హిందీ భాష వ్యక్తిత్వానికి దెబ్బకదా! అందుకే హిందీని హిందీగా అభిమానించే ప్రయత్నం చేస్తాను. మీరూ ప్రయత్నించండి. ఖచ్చితంగా రసస్పంన కలుగుతుంది.ముఖ్యంగా గుల్జార్ ఎప్పుడూ ప్రత్యేకమే. Let’s enjoy.
మా హాస్టల్లో ఒక music room, అందులో ఓ గ్రాంఫోనూ, చాలా గ్రాంఫోను రికార్డులూ ఉండేవి. అలా ఉన్న రికార్డ్లలో “ఇజాజత్” ఒకటి. మొదటిసారిగా యీ పాటలు విన్నది అందులోనే. అంతే! మంత్రముద్ఘుణ్ణై పోయాను. ఆ తర్వాత మళ్ళీ మళ్ళీ ఎన్నిమార్లు విన్నానో చెప్పలేను! అప్పటి మధురమైన కాలేజీ రోజులు మళ్ళీ గుర్తుకొచ్చాయి.
R.D. Burman, Gulzar combination అనగానే గుర్తుకొచ్చే మరో సినిమా “ఆంధీ”.
శేషు గారూ,జనరల్ పాయింట్ ఆఫ్ వ్యూలో ఇలా సామానూ అదీ ఇదీ అంటే నిజంగానే నవ్వొస్తుంది కానీ హిందీలో వచ్చినన్ని భావగీతాలు, ప్రేమ గీతాలు తెలుగులో రాలేదనే నేను అనుకుంటాను. బహుశా ఉర్దూ సాహిత్య ప్రభావం, సాంస్కృతిక నేపథ్యం కూడా దీనికి కారణం కావొచ్చు! లైఫ్ ని ఎలాగైనా సరే ప్రేమతో నింపేసుకోవాలి అన్న తపన ప్రతి హిందీ సినిమా సాహిత్యంలోనూ కనిపిస్తుంది. “ఈ నాల్గురోజుల అశాశ్వతమైన జీవితాన్ని ప్రేమలో గడిపేసెయ్”అన్న అర్థాన్నిచ్చే పంక్తులు హిందీ సినిమా పాటల్లో కోకొల్లలు.మీరన్నారే గుండెల్ని తాకి కలవర పెట్టిందని..ఆలాంటి లైన్లు హిందీపాటల్లోనే ఎక్కువ తెలుగు కంటే!
ఇక్కడైనా అంతే చూడండి! ఈ పాట అద్భుతంగానే ఉంటుంది హిందీలో వింటే! అదే ఇక్కడ మహేష్ ఇచ్చిన అనువాదం చదువుతుంటే ఏదో పాఠం చదివినట్లే లేదూ(మహేష్, మీ అనువాదాన్ని తప్పు పట్టడం లేదు)ఏ భాషలో సాహిత్యాన్ని ఆ భాషలొనే ఎంజాయ్ చేస్తేనే బాగుంటుందని నా అభిప్రాయం.
ఇక బర్మన్ జోలికి వెళితే కటీ పతంగ్ లో “ఏ షామ్ మస్తానీ” అమర్ ప్రేం లోని “చింగారీ కోయీ ..” “రైనా బీత్ జాయ్” వంటి పాటలు ఎప్పటికైనా మర్చిపోగలమనుకోను. ఆయన మరణానంతరం ఆశా Rahul and I అనే ఆల్బమ్ చేసింది.
సుజాత గారూ, నేను హిందీ పాటల వ్యతిరేకినేమీ కాదు. 18-19 ఏళ్లుగా డిల్లీలో ఉంటూ, హిందీ పాట చెవిన పడని రోజంటూ ఉండదు నాకు. కాకపోతే, హిందీ సినిమాలు నేను ఎక్కువగా చూడలేదు (డిల్లీ వచ్చాక కూడా). కొన్నేళ్ళ క్రితం వరకూ కరీం అని ఒక ఫ్రెండు ఉండే వాడు (ప్రస్తుతం హైదరాబాదులో ఉన్నాడు). అతని ద్వారా చాలా హిందీ పాటల్లోని మాటల అర్థాలు తెలుసుకుని ఆ పాటలు ఆనందించాను. మీరన్నట్టు హిందీ పాటల్లోని ఆ సొబగులు ఉర్దూనుంచి వచ్చినవే. ఉర్దూ ప్రభావం లేని హిందీ పాట వినాలనుకుంటున్నారా? అయితే ఇది వినండి.
http://www.youtube.com/watch?v=eAH7cltvVmA
నేను ఒక రేడియో ప్రోగ్రాములో విన్న ప్రకారం, నిర్మాతో, దర్శకుడో ఈ గీత రచయితను ఒక్క ఉర్దూ పదం కూడా లేకుండా, శుద్ధమైన హిందీలోనే పాట రాయమని అంటే, ఆయన ఈ పాట రాశాడట. అచ్చమైన హిందీ పదాల గుబాళింపు నిజంగానే కుమ్మరించాడు కదూ.
శేషుగారూ,
మీరు ఢిల్లీ లో ఉంటారని తెలిసే ఆశ్చర్యపడి వ్యాఖ్య రాశాను.చందన్ సా బదన్ పాట ఇష్టపడని వారెవరైనా ఉంటారా? నాకు ఇష్టమైన ముఖేష్ పాటల్లో మొదటివరుసలోదే! కస్తూరి మురళీ కృష్ణ గారు ఈ పాట గురించి తన బ్లాగులో ఒక సారి అద్భుతమైఅ విశ్లేషణ అందించారు! చదివండి. పాట విన్న తాలూకు అనుభూతి ఈ పోస్టు చదివినపుడు కూడా కలుగుతుంది.
http://kasturimuralikrishna.wordpress.com/category/sinemaa-vishleashanaa/page/10/
mahesh garu
chala bagarasaru.mottam patanu meeru sekarinchadam,andulo hindilo rayadam nijanga abhinadaneeyam.ee pata nu chusinappudalla andulo natinchina herione evara ani anukunevanni,mee tapa chadivina taruvata javabu dorikindi, ee pata vidiga chadivite “prose” lage untundi kani enta andamaina sangeetam lo kurchadu burman,”eksau sola chandiki raten,ek tumhara kandeka til” enta adbhuta prayogam bhavam mukhyam kani bhasha to panentandi? madhuravani annattu manchi ekkadunna grahyame kada.”roz roz ankhon tale ek hi sapna chale” RD burman chesina chala manchi patallo okati nachhite a pata gurinchi rayagalaru