Menu

తెలుగులో స్క్రిప్ట్ రాయండిలా-celtx పరిచయం

***************************************************
NOTE: This article is just an introduction to the software and as it was written more than 2 years ago when the application is still in the early stages of its development. The actual software is updated to accommodate more features in the last 2 years. So please do visit the original site for more info and most of your questions will be answered from there.
I’ll try to add some troubleshooting issues that NT readers facing while using this at the end of this article. This is just to give a short answer to the problem, but there might be alternative solutions that do exist. So please do continue adding your suggestions as comments and will update the post accordingly.
***************************************************
celtx అనేది open source వారు ప్రవేశపెట్టిన script Pre-Production software. మీకు ఇంతకు ముందే finale draftతో పరిచయం ఉంటే ఆ అనుభవంతో celtxతో దూసుకుపోవచ్చు. ఇది ఉచితం కూడాను. ఒకవేళ మీరు ఇప్పటివరకూ ఎటువంటి సాఫ్ట్ వేర్ ఉపయేగించి ఉండకపోతే తెలుగులో స్క్రిప్ట్ వ్రాయడానికి అవసరమైన కొన్ని మెళకువలు నేర్పడమే ఈ వ్యాసోద్దేశ్యం. ఇది కేవలం నాకు తెలిసినది నవతరంగం పాఠకులతో పంచుకునేందుకు మాత్రమే. మీకింకా ఏమైనా జతచేయాలనిపిస్తే మీ సలహాలను కామెంట్ల రూపంలో తెలియజేయమని మనవి.

ముందుగా తెలుగులో స్క్రిప్ట్ వ్రాసేందుకు రెండు సాఫ్ట్ వేర్ లను install చేసుకోవాలి.

1.తెలుగులో వ్రాయడానికి barahaIME కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

2.స్క్రిప్ట్ వ్రాసేందుకు అవసరమైన celtx కోసం ఇక్కడ క్లిక్ చేయండి.

ఇప్పుడు ముందుగా మనకు ఒక చిన్న కధ అవసరం.  ఈరోజు ఆంధ్రజ్యోతిలో వచ్చిన ఒక జోక్‍ని తీసుకుందాం.

జోక్:

టీచర్: హోంవర్క్ లో మీ నాన్న హెల్ప్ చేశాడా ?

రణధీర్: లేదు టీచర్, అంతా ఆయనే చేశాడు.

ఇప్పుడు ఈ చిన్న సన్నివేశాన్ని celtxలో వ్రాద్దాం.

installation తర్వాత celtxని ఓపెన్ చెస్తే splash page వస్తుంది.

అందులో project templetsలో film అనే టెంప్లెట్‍ని సెలెక్ట్ చేసుకోండి.

{ స్క్రిప్ట్ వ్రాసేందుకు అవసరమైన షార్ట్ కట్స్ కోసం ఇక్కడ ప్రయత్నించండి. }

మొదటగా scene heading. ఇక్కడ ప్రస్తుత సన్నివేశం ఎక్కడ జరుగుతుందో వివరించాలి.

ఆంగ్లంలో దీనిని మూడు పదాలతో వ్రాస్తారు.

1.INT/EXT . ఇది interior లేక exterior పదాలకు షార్ట్ ఫామ్.

2.location. ఇది ప్రదేశమును తెలియజేసే పదం.

౩.time. సమయాన్ని తెలియజేయడానికి.

ఉదా: INT.CLASS ROOM.MORNING

అంటే తర్వాత వచ్చే సన్నివేశం మొత్తం క్లాస్‍రూం లోపల ఉదయంపూట జరుగుతున్నట్టు. ప్రతి సన్నివేశానికి ఈ scene heading తప్పనిసరి.

ఈ షార్ట్ కట్స్ ని మన తెలుగులో వ్రాసేందుకు Tools>options>Script లోకి వెళ్ళి INT/EXT words  అని ఉన్నచోట ’లోపల,బయట ’ అని వ్రాసుకోవచ్చు. అదే విధంగా DAY/NIGHT wordsలో ’ఉదయం,సాయంత్రం,రాత్రి..మొదలగు పదాలను ’ జతచేసుకోవచ్చు. ఒక్కసారి ఇలా నిర్వచించుకుంటే మనం స్క్రిప్ట్ వ్రాసేప్పుడు ’బ’ అని వ్రాయగానే ’బయట’ అనే పదం ఐడెంటిఫై అవుతుంది.

ఇప్పుడు పై ఉదాహరణను తెలుగులొ ఈ విధంగా వ్రాసుకోవచ్చు.

ఉదా: లోపల.తరగతి గది.ఉదయం.

ఈ విధంగా scene heading వ్రాసిన తర్వాత return/enter కొడితే ఆటోమెటిక్‍గా actionలోకి వెళ్ళిపోతుంది. మీరు drop down menuను గమనించినట్టైతే అక్కడ కూడా సీన్ హెడ్డింగ్ నుండి యాక్షన్ కి మారిపొవడం చూడొచ్చు. { celtxలో సీన్ హెడ్డింగ్ తర్వాత action , ఆ తర్వాత charecter, dialog ఫాలో అవుతాయి.}

మనం ఒక్కసారి పైన ఉదహరించుకున్న సన్నివేశాన్ని వ్రాసుకుంటే ఇవన్నీ అర్ధం అయిపోతాయి. ఇప్పుడు ఈ క్రింది చెప్పిన వరుసలో వ్రాసుకుంటూ వెళ్లండి.

అ. scene heading అని ఉన్న చోట.

౧. ’లోపల.తరగతి గది.ఉదయం’ అని టైపు చెయ్యండి.

౨.return/enter కొట్టండి.(drop down menuలో scene heading నుండి actionకి మారడం గమనించండి)

ఆ. ఇప్పుడు యాక్షన్ ని ఈ క్రింది విధంగా టైప్ చెయ్యండి.

“టీచర్‍కి పిల్లలు హోమ్ వర్క్ చూపిస్తూంటారు. రణధీర్ హోంవర్క్ బుక్ చూపిస్తుంటాడు.”

return/enter కొట్టండి.(drop down menuలో action అలానే ఉండడం గమనించండి)

tab కొట్టండి(drop down menuలో action నుండి Characterకి మారడం గమనిమ్చండి)

ఇ. ఇక్కడ Character(పాత్ర)ని ఈ విధంగా టైప్ చెయండి.

“టీచర్”

return/enter కొట్టండి.(drop down menuలో character నుండి dialogకి మారడం గమనించండి)

ఈ. ఇక్కడ Dialogని ఈ విధంగా టైప్ చెయండి.

” హోంవర్క్ చేయడంలో మీ డాడీ హెల్ప్ చేసారా? “

return/enter కొట్టండి.(drop down menuలో dialog నుండి characterకి మారడం గమనించండి)

ఉ. ఇక్కడ Character(పాత్ర)ని ఈ విధంగా టైప్ చెయండి.

“రణధీర్”

return/enter కొట్టండి.(drop down menuలో character నుండి dialogకి మారడం గమనించండి)

ఊ. ఇక్కడ Dialogని ఈ విధంగా టైప్ చెయండి.

“లేదు టీచర్… మొత్తం మా డాడీనే చేసాడు.”

________________________________________________

ఇప్పుడు మరో యాక్షన్(అదే సీన్‍లో) వ్రాయాలనుకుంటే return/enterని రెండుసార్లు, మరో సీన్‍ మొదలుపెట్టాలనుకుంటే return/enterని మూడుసార్లు కొట్టండి. మళ్ళీ పైన చెప్పిన విధంగానే(’అ’ నుమండి మొదలు పెట్టి) వ్రాసుకుంటూ పోవచ్చు.

పైన చెప్పుకున్న ఉదాహరణలో మనం పాత్ర హావభావాల్ని కూడా జతచెయవచ్చు. అందుకు parenthetical అనే toolని వాడాలి.

పైన చెప్పిన వరుసక్రమంలో ‘ఇ’ తర్వాత, ’ఈ’ కి ముందు ఈ విధంగా చెయ్యండి.

ఇ.2      Ctrl+5 కొట్టండి.(drop down menuలో dialog నుండి Parentheticalకి మారడం గమనించండి)

“ఆశ్చర్యంగా” అని టైప్ చెయ్యండి.

return/enter కొట్టండి.(drop down menuలో Parenthetical నుండి dialogకి మారడం గమనించండి)

—————————————————————-

పై విధంగా సన్నివేశాలను కూర్చుకుంటూ పోవడమే. మీ స్క్రిప్ట్ తయారైపోతుంది.

dropdown menuనుండి పై ఉదాహరణలో మనం ఉపయోగించని టూల్స్ మూడు మిగిలిపొయాయి.అవి

1.Transition : ఒక సన్నివేశం నుండి ఇంకో సన్నివేశానికి లింక్ చేసుకోవడానికి ఉపయేగించుకోవచ్చు.

2.Shot : షాట్ ఎలా ఉండాలో వివరించుకోవడానికి ఉపయోగపడుతుంది.

3.text: మధ్య మధ్యలో నోట్ add  చేసుకోవడానికి వాడుతారు.

తర్వాత file menu నుండి save project as select చేసి homework అనే పేరుతో save చేయండి. ఇప్పుడు project tool barలో ఉన్న Script>Export Script option ని సెలెక్ట్ చెయ్యండి. మీ స్క్రిప్ట్ word formatలో చూసుకోవచ్చు. అలానే మీ  .celtx fileని collaboraters ఎవరైనా ఉంటే ఎడిట్ చేసేందుకు వాళ్ళకు పంపించుకోవచ్చు.

ఇప్పుడు ప్రాక్టీసు కోసం నవతరంగంలో ఇప్పటికే ప్రచురించిన వినాయకుడు స్క్రిప్ట్ ని తెలుగీకరించొచ్చు. ఆసక్తి కలవారు ఒక్కొక్కరూ ఐదు పేజీల చొప్పున వ్రాసుకుంటే మనకీ అలవాటు పడుతుంది, ఈ స్క్రిప్ట్ ని తెలుగులోకి తీసుకొచ్చినట్టుంటుంది. స్టార్టింగ్ ప్రాబ్లెం ఉండకూడదు కాబట్టి మొదటి ఐదు పేజీలను అనువదించే భాధ్యతను నేను తీసుకుంటున్నాను. మిగతా భాగంలో భాగస్వాములుకావడం కోసం త్వరపడండి. మీ సలహాలు, సూచనల కోసం ఎదురుచూస్తూ..

******************************************************
Update1
(14th May 2011)
PDF output:
Englishలో వ్రాసిన స్క్రిప్ట్ అయితే celtxలో ఉన్న ‘Type/PDF’ ద్వారా PDFగా export చేసుకోవచ్చు. అదే తెలుగు లేదా వేరే ఇతర భాషలలో వ్రాసిన స్క్రిప్ట్‍ని PDFలోకి మార్చాలంటే ఈ option పనిచెయ్యదు. మీరు విన్దొవ్స్ వాడుతున్నట్టైతే cutePDF అనే driverని install చేసుకుని print tool ని వాడండి. printer drop down selection లో cutePDW write ని సెలెక్ట్ చెయ్యండి. అదే MAC OS/Linux అయితే print tool ని వాడి save as PDF’ అనే option సెలెక్ట్ చేసుకోండి.

saving to word file or any other text format:
ఇది ఒక అనవసర ప్రక్రియ. wordలోకి convert చెయ్యడం వల్ల celtx వాడడంవల్ల కలిగే ప్రయోజనాలన్నిటినీ కోల్పోతాం. ముఖ్యంగా formating. మీకు MS Wordలో వ్రాయడం సులభమనిపిస్తే celtx వాడాల్సిన పనేలేదు.

writing telugu scripts in Mac OS and Linux:
ఇది కొంచెం కష్టతరమైన ప్రక్రియ. windows లో barahaIME install చేసుకుంటే అది celtx లో కూడా పని చేస్తుంది. కానీ OSX/LINUX లలో ఇలా celtx లోపల పనిచేసే font writer ఏదీ నాకు తెలిసి లేదు. మీరు lekhini వంటి ఆన్లైన్ సైట్‍లు వాడి copy/paste చేసుకోవచ్చు. లేదా SCIM input method లాంటివి వాడి వేరే word అప్లికేషన్స్‍లో వ్రాసి copy.paste చేసుకోవచ్చు. లేదంటే Virtualboxని install చేసుకొని ఏదైనా windows light version install చేసుకొంటే barahaతో పాటు ఇతర windows applications కూడా వాడుకోవచ్చు.
మీకు ఓపిక ఉంటే నేను తయారు చేసిన అప్లికేషన్ ఒకసారి ప్రయత్నించొచ్చు. కానీ ఇది ఇంకా శైశవ దశలోనే ఉందని మనవి. ఇక్కడ క్లిక్ చెయ్యండి.

Also checkout these 3 videos to understand more features.

37 Comments
  1. అసంఖ్య January 5, 2009 /
  2. విజయవర్ధన్ January 5, 2009 /
  3. వీవెన్ January 5, 2009 /
  4. shree January 5, 2009 /
  5. shree January 5, 2009 /
  6. shree January 5, 2009 /
  7. raja sekhar January 6, 2009 /
  8. chavakiran January 6, 2009 /
  9. శంకర్ January 6, 2009 /
  10. శంకర్ January 6, 2009 /
  11. srinivasbollaram May 1, 2009 /
  12. arkad May 6, 2009 /
  13. Sreekanth Reddy December 8, 2009 /
    • aha...alaaga! April 5, 2010 /
  14. venkat April 2, 2010 /
      • venkat April 3, 2010 /
      • స్నేహిత్ August 31, 2010 /
  15. sowmya August 30, 2010 /
    • Dr. Althaf April 10, 2014 /
  16. sowmya August 30, 2010 /
  17. sowmya August 30, 2010 /
    • స్నేహిత్ August 31, 2010 /
  18. Ramgopal August 30, 2010 /
  19. sowmya August 31, 2010 /
    • శంకర్ August 31, 2010 /
  20. jagan May 14, 2011 /
    • శంకర్ May 14, 2011 /
    • శంకర్ May 14, 2011 /
  21. jagan May 16, 2011 /
    • శంకర్ May 16, 2011 /
  22. jagan May 20, 2011 /