నిన్న హైదరాబాద్ బుక్ ఫెయిర్ లో “మహానటి సావిత్రి” అన్న పుస్తకం కొన్నాము, రెండొందల రూపాయలు పెట్టి. సావిత్రిని గురించి రకరకాల వ్యక్తులు రాసిన రకరకాల వ్యాసాల సంకలనం. సంకలనకర్త – హెచ్.రమేష్బాబు. పుస్తకం ఒక్కోపేజీ చదువుతూ ఉంటే, మనసంతా అదోలాగా అయిపోయింది. అదేపనిగా చదివితే కళ్ళలోంచి నీళ్ళొస్తాయేమో అన్న అనుమానం కొద్దీ అనేక విరామాల మధ్య చదివాను పుస్తకాన్ని. సావిత్రి జీవితంలోని విషాదాల ప్రస్తావన అన్ని వ్యాసాల్లోనూ ఉండటమే దీనికి కారణం. అయితే, ఈ సందర్భంలోనే డిసెంబర్ 26 సావిత్రి వర్థంతి అని చదివాను. ఆ మధ్య ఆరో తేదీన సావిత్రి గారి జయంతనుకుంటా, టీవీలో ఆవిడపై ప్రోగ్రాం ఏదో వస్తూ ఉంటే గుడ్లప్పగించి, వేరే ఛానెల్ మార్చకని హుకూం జారీ చేసి మరీ చూశాను. పాటలు, దృశ్యాల మధ్యలో వినిపిస్తున్న గొంతు కాస్త ఎక్కడ్నుంచో వచ్చినట్లు వస్తూ ఉంటే, ఛానెల్ వారి ట్రాన్స్మిషన్ ను విసుకున్నాను. తరువాత కొన్ని సెకన్లకి అర్థమైంది, అది సావిత్రి రికార్డెడ్ వాయిస్ అని. ఆ మధ్యోరోజు “నా హృదయంలో నిదురించే చెలి” పాట వస్తూ ఉంటే చూసి సావిత్రిని తలుచుకున్నాను. ఇలా ఇన్ని సార్లు ఆవిడని తలుచుకోడం ఓ ఎత్తు, ఈ పుస్తకం వల్ల ఈ ఇరవై నాలుగు గంటల్లో ఆవిడని తలుచుకోడం ఓ ఎత్తు. అందుకే, ఆ తలపులలోనే ఈ టపా.
ఎంతమంది ఎన్నిసార్లు ఆవిడ నటనని గురించి చెప్పారో! ఎంత మంది ఎన్నిసార్లు ఆవిడ నటనలో జీవించింది కానీ జీవితంలో నటించలేకపోయిందని బాధపడ్డారో! ఎంత మంది ఆవిడ ఉదార హృదయాన్ని పొగిడారో. వీరిలో గొప్ప గొప్పవారు మొదలుకుని, నా బోటి లాస్ట్ జనరేషన్ అమాయకపు అభిమానుల దాకా వందలమంది ఉన్నారు. నా వరకూ ఐతే, నవతరంగంలో నా మొదటి వ్యాసం సావిత్రి గారిపైనే. నవతరంగం మొదటి సంవత్సరంలో నా చివరి వ్యాసం కూడా ఆవిడ గురించే కావడం విచిత్రంగా అనిపిస్తోంది నాకు ఇప్పుడు. ఈ మధ్యలో మాయాబజార్ లో “అహనాపెళ్లంట” పాట లో సావిత్రి హావభావాలు చూడమని ఎన్నిసార్లు ఎంతమందితో అని ఉన్నానో. అన్న మనిషి దగ్గరే ఒక్కోసారి మళ్ళీ అనేసి, నన్ను వాళ్ళు పిచ్చిదానిలా చూస్తే, వెధవ నవ్వు నవ్విన దాఖలాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇప్పుడిది రాస్తూ ఉంటే కూడా నాకు ఆ నవ్వు మొహమే కనిపిస్తోంది మరి.
ఈ పుస్తకం నిండా బ్లాక్ అండ్ వైట్ ఫొటోలు-ఆవిడవి. ఎంత బాగున్నాయో. నిండుగా ఉందావిడ. మనిషి అంత లావుగా ఉంటే, ఈ కాలంలో ఎలా హీరోయినయ్యేదో నాకు అనుమానం కానీ, సావిత్రి ఎలా ఉన్నా జనం చూసేస్తారని మళ్ళీ నమ్మకం ఓ పక్క. అరే, లిప్తపాటులో ఎన్ని మాటలు పలుకుతాయి, పెదాలు కదలకుండానే! కళ్ళు మాట్లాడతాయని తెలుసుకానీ, ఇలా గలగలమని నవ్వగలవనీ, బాధపడగలవని గానీ, జాలిపడగలవని గానీ, అప్పుడప్పుడు అరుదుగా కోపం కూడా తెచ్చుకోగలవని గానీ నాకు సావిత్రిని చూసేదాకా తెలియలేదు. సావిత్రి సినిమా చూడని దురదృష్టవంతులకి ఆ కాస్త అదృష్టం కూడా లేదు. నా తరానికి ఏదో చూడగలిగే అదృష్టం అన్నా కలిగింది.
సినిమాకి సంబంధించిన పరిశోధనలు చేసేవారు కాస్త సావిత్రి గురించిన వారి పరిశోధనలను ఆన్లైన్లో పెడితే, అందరికీ, ముఖ్యంగా భావితరాలవారికి చాలా ఉపయోగపడుతుంది. ఒక్కోమనిషికీ ఒక్కో చరిత్ర ఉంటుంది. అందులో ఎంతమంది చరిత్రలు పదుగురికీ ఉపయోగపడతాయో నేను చెప్పలేనుగానీ అలా ఉపయోగపడే వారి జాబితాలో సావిత్రి పేరు ఉంటుంది, ఖచ్చితంగా. ఈ పుస్తకంలో లాగా ప్రస్తుతం జీవించి ఉన్న సినీ ప్రముఖుల్లో సావిత్రి గారితో అనుబంధం ఉన్నవారిని సంప్రదించి వారితో ఆవిడకున్న అనుబంధాన్ని గురించి వారి మాటల్లో చెప్పించుకుని ఓ సంకలనం చేయాలన్న ఆలోచన ఎవరికీ రాలేదంటే వింతగా ఉంది. సరే, ఇలాంటి విషయాలతో నాకాట్టే పరిచయంలేదు కానీ, అయినా కూడా ఏదో జరిగితే బాగుండు అన్న ఆశ, ఓ అభిమానిగా.
మొదట్లో రాయాల్సినా చివర్లో రాస్తున్న గమనిక: నేను సావిత్రి అభిమానిని అని ఈపాటికి అర్థమయ్యే ఉంటుంది. అందుకని ఆవిడ్ని తలుచుకుంటున్నాను. మీరు అభిమానులు కావాలని లేదు. కానంత మాత్రాన మిమ్మల్ని నేనేమీ అనడంలేదని గమనించగలరు. అలాగే, తక్కిన నటీనటుల్ని నేనీ వ్యాసంలో ఎక్కడా ఏమీ ప్రస్తావించలేదు కనుక, పోలికలు మొదలుపెట్టకండని మనవి. పెట్టుకున్నా, ఈ వ్యాసాన్ని దానికి వేదిక చేయకండి.
వెంకట్ నవతరంగం 
అతిథి 
మహేశ్ కుమార్ K 
జోశ్యుల సూర్యప్రకాశ్ 
సౌమ్య V B
సూర్యప్రకాష్ జోశ్యుల says:
సౌమ్యగారు…
మహానటి సావిత్రి…వెండితెర సామ్రాజ్ఞి (Mahanati Savitri : venditera samrajni )అనే పుస్తకం కూడా చాలా బాగుంది. పల్లవి గారు రాసారు. విశాలాంధ్రవారు ప్రింట్ చేసారు. అవకాశముంటే తిరగేయండి..నచ్చవచ్చు.
-సూర్యప్రకాష్
K మహేశ్ కుమార్ says:
మాహానటిని గురించి ప్రత్యేకంగా తలుచుకోవాలా…”తెలుగు సినిమా” అనగానే మనసులో మెదిలే కొందరు మనుషుల్లో సావిత్రి ఒకరు.
అరిపిరాల says:
ఈ మధ్యనే “ప్రేమ-పగ” అనే సినిమా టీవీలో వస్తుంటే చూసాను. బాలయ్యకి తల్లిగా సావిత్రమ్మ వేషం. నాకెందుకో అనీజీగా వుంది.. ఇంతలో గుమ్మడి పాత్ర సావిత్రమ్మని చూస్తుంది. “ఎలా వుండేదానివి ఎలాగైపోయావమ్మా” అన్నాడు గుమ్మడి. ఒక్కసారిగా గుండె బరువెక్కింది.. గుమ్మడి పాత్రతో మాట్లాడాడా..?? సావిత్రమ్మతో మాట్లాడాడా..?? ఎందుకు అనీజీగా వుందో అర్థం అయ్యింది. సావిత్రమ్మ సన్నగా వుంది – ముఖంలో ముసలితనం ఛాయలు సరే అసలు జీవం చచ్చిపోయింది. ఇక ఆ సినిమా చూడలేక చానల్ తిప్పేసాను.
జీవితమనే సినిమాలో ఘోరంగా విఫలమైన మహానటి సావిత్రి – గుర్తు చేసినందుకు నెనర్లు.
డా.ఇస్మాయిల్ says:
‘సావి3′ తన పేరు ఇలాగే రాసుకొనేది. కళ్లతో నటించడం అన్నది ఒక్క సావిత్రికే సాధ్యం. నేను ఇలాంటి పుస్తకమే 96లో చదివాను. ఆ ఫోటోలు ఇప్పటికీ కళ్ల ముందు కదలాడుతున్నాయి. ఎన్టీయారు, ఏయన్నారు తెలుగు చిత్రసీమకు రెండు కళ్లయితే, తెలుగు సినీకళామతల్లి నుదుటి కుంకుమ బొట్టు మన సావిత్రి. అయితే ఆ చల్లని కళ్లకు కూడా కరుణ లేకపోయిందే అని ఎంత బాధ వేసిందో? స్వయంకృతం అంటారు కొందరు, కూతుర్లు ఆస్తి కోసం కేసు వేసి వేధించారని లోకవాక్కు. ఏది నిజమో తెలియదు కానీ, మొన్న ఏదో పాటల పోటీలో సావి3 కూతురు ‘విజయ చాముండేశ్వరి’ తల్లి గురించి గొప్పగా చెప్పి గర్వపడుతూంటే ఆమె అవసాన దశలో ఎక్కడికెళ్లారు మీరంతా అని అ(క)డిగేయాలనిపించింది. డిసెంబరు 25న దివికేగిన మరో ఆణిముత్యం ‘రాజ్ కపూర్’ నటించిన ఈ పాట నా వరకూ ఆమెకు వర్తిస్తుంది- “జానే కహాఁ …గయే ఓ దిన్… కహ్తేథే తేరీ రాహ్ మేఁ…నజరోంకో హమ్ భిచాయేంగే…చాహేఁ కహీ భీ తుం రహో…చాహేంగే తుమ్ కో ఉమ్ర్ భర్…తుమ్ కో న భూల్ పాఁయేంగే:-(
డా.ఇస్మాయిల్ says:
http://www.youtube.com/watch?v=eNtgNpNY41Q
శిద్దారెడ్డి వెంకట్ says:
@స్మైల్ గారూ మీరు ఎంచక్కా వీడియోస్ ఇలా పోస్ట్ చెయ్యొచ్చు.
Sreenivas Paruchuri says:
సావిత్రి మీద ఇంకో 2 పుస్తకాలు మార్కెట్లో వున్నాయి. చూడలేదా!
పల్లవి గారి పుస్తకం చూడండి! మరొకటి రాబోతుంది. అమెరికాలో ఒక ప్రఖ్యాతిగాంచిన యూనివర్శిటీలో పనిచేస్తున్న ఒక ప్రొఫెసరు గారు (ఆవిడ అభిమానిగా) రాస్తున్నారు. ఇంకొకటి కూడా తయారీలో వుందని వార్త. వివరాలు తెలియవు. పరిశోధనాత్మకంగానో, కొత్త కోణాలను ఆవిష్కరిస్తాయనో ఆశించకండి.
నేనావిడ గొంతు “ఈమాట” ప్రస్తుత సంచికలో (నవంబరు 2008) లో పెట్టాను.
– శ్రీనివాస్
. నాకు నిజంగానే సమయం లేదు, అంతకంటే నాకు సినిమా, సంగీతాలపైకంటే చరిత్ర, సోషియాలజీ, ఆంథ్రోపాలజీల్లో ఆసక్తెక్కువ.
P.S. “పరిశోధనా ఫలితాలను ఆన్లైన్లో వుంచ”డంవల్ల పెద్ద ప్రయోజనముంటుందని నేననుకోను. ఇప్పటికే DLIలో కానీ, వేరే చోట్ల కానీ ఒక 25-30 మంచి “పరిశోధనాత్మక” వ్యాసాలు (తెలుగు సినిమా ఆవిర్భావం, మూకీల నుండి టాకీల పరిణామ క్రమం, సంగీతంలో మార్పులు, నాటకరంగ ప్రభావం, తారల విలువలు – నాడు, నేడు, సినిమా ప్రదర్శన పంథా (film exhibition), సినిమా-ప్రజాస్వామ్యం, సినిమా పెట్టుబడీ, పంపిణీ వ్యవస్థ్ – 70 ఏళ్ళలో మార్పులు, …) రాయగలిగినంత Data వుంది. వాడుకోవడం చేతనవ్వాలే కానీ.
P.P.S. నన్ను రాయమనకండి
Sowmya says:
@శ్రీనివాస్ గారు:
పోనీ ఆ డేటా రాయగల సత్తా ఉన్నవారికెవరికైన అందజేయండి.
పల్లవి గారి పుస్తకం చూశాను. చదవలేదు ఇంకా.
kalyan says:
somya garu rendu pustakalalo edi bagundo chepithe adi kontamu.
parimalam says:
సౌమ్యగారు ! నేను కూడా మహానటి సావిత్రిగారి అభిమానినేనండి. ఆమె అవసాన దశలో విషాదాల ప్రస్తావనకు గుండె బరువెక్కింది.
సూర్యప్రకాష్ జోశ్యుల says:
సావిత్రి స్మృతికి స్టాంపులు
మహానటి సావిత్రి పేరట త్వరలో పోస్టల్ స్టాంపులు విడుదల కానున్నాయి. వివిధ రంగాలలో సేవలందించిన ప్రముఖులు, చారిత్రక ప్రదేశాల స్మృతికి చిహ్నాంగా 2009లో స్టాంపులు విడుదలచేయనున్నట్లు తపాలా శాఖ ప్రకటించింది. ఇందులో భాగంగా భారత సినీ చరిత్రలో ఓ వెలుగువెలిగిన నటీమణులు మీనాకుమారి, దేవికారాణి, సావిత్రి, కన్నన్దేవి తదితరుల పేరిట స్టాంపులు విడుదల చేస్తామని పేర్కొన్నారు.
అలాగే ప్రముఖ నవలా రచయిత ఆర్.కె.నారాయణ్, జాతీయ పతాక రూపకర్త, రచయిత పింగళి వెంకయ్య, మహ్మద్ బాసీర్, కమ్యూనిస్ట్ యోదుడు పి. జీవానందం పేరిట కూడా స్టాంపులు విడుదల చేసేందుకు సన్నాహాలు చేస్తున్నారు. మహానటి సావిత్రి పేరిట స్టాంపులు రావటం ఆవిడ అభిమానులకే కాక ఆంధ్రులంతా ఆనందపరిచే అంసం.
డా.ఇస్మాయిల్ says:
పరీక్షా వ్యాఖ్య:-)
vinay says:
gundelu pindesaaru